TỪ NGÀY QUỐC TẾ HIÊN CHƯƠNG ĐẾN NGÀY 20.11

Giáo dục là sự nghiệp quan trọng đối với sự phát triển của nhân loại. Chính vì vậy mà nghề dạy học và các thầy giáo, cô giáo được xã hội hết sức quan tâm, tôn vinh và coi trọng. Trên thế giới, ngay từ năm 1946 tổ chức quốc tế của các nhà giáo tiến bộ với tên gọi “Liên hiệp quốc tế các công đoàn giáo dục” đã được thành lập.

Năm 1957, Hội nghị Quốc tế các nhà giáo đã quyết định lấy ngày 20/11 là ngày Quốc tế hiến chương các nhà giáo. Tại Việt Nam, ngày 28/9/1982 Hội đồng Bộ trưởng đã ra Quyết định số 167/HĐBT chính thức lấy ngày 20/11 làm Ngày nhà giáo Việt Nam. Nội dung quyết định có những điều khoản sau:

Điều 1: Từ nay hàng nǎm sẽ lấy ngày 20-11 là ngày nhà giáo Việt Nam

Điều 2: Để ngày 20-11 có ý nghĩa thiết thực hàng nǎm từ tháng 10 các cấp chính quyền và toàn thể cần họp để xem xét tình hình công tác và hoạt động của đội ngũ giáo viên ở địa phương mình, kiểm điểm những việc đã làm và đề ra những việc cấp tiếp tục làm nhằm động viên đội ngũ giáo viên phát huy truyền thống tốt đẹp của giáo giới Việt Nam, rèn luyện phẩm chất và nǎng lực, làm gương sáng cho học sinh noi theo. Về phía giáo viên, cần có những hoạt động phong phú nhằm nâng cao nhận thức về vinh dự và trách nhiệm của người giáo viên trong xã hội nước ta ngày nay, từ đó mà ra sức phấn đấu làm tốt nhiệm vụ cao cả của mình.

Điều 3: Việc tổ chức ngày 20-11 hàng nǎm do Uỷ ban Nhân dân và Hội đồng các cấp chủ trì, có sự phối hợp các ngành giáo dục và các đoàn thể nhân dân. Các cấp các ngành cần phân công cán bộ lãnh đạo đi thǎm hỏi giáo viên, tổ chức các cuộc gặp mặt thân mật với giáo viên, nhân dịp này có thể tổ chức khen thưởng các giáo viên có thành tích.

Việc tổ chức này nhà giáo Việt Nam cần được tiến hành trọng thể và thiết thực, tránh hình thức phô trương gây phiền hà cho học sinh và cha mẹ học sinh.

Điều 4: Trong ngày 20-11 các trường có thể sắp xếp lại việc học tập và giảng dạy để giáo viên được nghỉ và thǎm gia các sinh hoạt của trường và địa phương.

Đó là Quyết định mang tính nhân văn sâu sắc và thực sự quan trọng thể hiện quan điểm của Đảng, Nhà nước về vị trí, vai trò của nhà giáo trong sự nghiệp đào tạo lớp người mới xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Từ đó đến nay, ngày 20/11 hàng năm đã thực sự trở thành ngày hội truyền thống của toàn dân và được tổ chức kỷ niệm trọng thể ở khắp các địa phương trong cả nước, nhằm tôn vinh các nhà giáo, tôn vinh sự học và ngành giáo dục nước nhà.

Dân tộc ta vốn có truyền thống hiếu học, nghề thầy giáo được tôn vinh là một nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý; ông cha ta đã có câu: “Mồng một tết cha - Mồng hai tết mẹ - Mồng ba tết thầy”… Nghề thầy giáo đã rất được xã hội kính trọng và tôn vinh.

Từ xưa đến nay tôn sư trọng đạo đã trở thành vẻ đẹp truyền thống của dân tộc Việt Nam; lịch sử nước ta có không ít những những bậc thầy mẫu mực, uyên thâm, hiểu sâu, biết rộng như: Chu Văn An – được coi là “bậc thầy” của thiên hạ; Nguyễn Trãi – không chỉ được coi là linh hồn của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, danh thần của nhà Lê mà ông còn được thế giới tôn vinh là “Danh nhân văn hóa thế giới”; Nguyễn Du – nghiệp dạy học và sự nghiệp thơ văn của ông “ăn mòn” cả thời gian và trở thành vốn trí tuệ của dân tộc và nhân loại; Nguyễn Bỉnh Khiêm – tường tận sự đời, đoán trước được thời thế - trở thành Trạng Trình của nước Việt; Hình ảnh thầy Nguyễn Tất Thành ôm ấp hoài bão ước mơ “Tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi đó là tất cả những gì tôi muốn, tất cả những gì tôi cần” đã thúc dục Người bước chân ra đi tìm con đường cứu nước giải phóng dân tộc và Người đã tìm ra con đường cứu nước giải phóng dân tộc...

Lịch sử nước nhà cũng có không ít những thế hệ học trò vừa siêng năng đạo học, lại nhất mực cung kính với thày “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư” (một chữ cũng là thày, nửa chữ cũng là thày). Một trong số những tấm gương tiêu biểu đó là:

+ Lê Văn Thịnh - người học trò nghèo vùng Gia Lương, Hà Bắc, nổi tiếng thông minh, ham học, ông đã đọc không dưới 1 vạn cuốn sách, uyên thâm các lĩnh vực, thực có tiếng là học sâu, biết rộng hiếm ai sánh bằng. Ông đã đỗ đầu Kỳ thi năm 1075 do nhà Lý tổ chức tại Văn Miếu và làm đến quan Tư đồ ở Quốc Tử giám, sau đó được thăng đến chức Thái sư trong triều. Tuy đỗ đạt thành tài làm đến chức Thái sư nhưng khi về thăm thày học ông vẫn nhất mực cung kính khoanh tay, quỳ gối xưng con với thày.

+ Lê Quát một danh thần của nhà Trần, là học trò của Chu Văn An – người thày có một trình độ học vấn uyên thâm, được mệnh danh là “Bậc thày của thiên hạ”. Sau khi đỗ đạt thành tài, Lê Quát đã làm quan ở Viện Hàn lâm, năm 1359 ông được thăng chức Phụng chỉ. Làm việc giỏi, nhanh nhẹn,  lại thanh liêm nên ông được thăng chức rất nhanh làm đến chức Nhập nội Hành khiển, Thượng thư Hữu bật, rồi làm đến chức Hữu bộc xạ… Tuy đã trở thành quan đại thần trong triều, bận trăm công nghìn việc… nhưng năm nào ông cũng về thăm thày học và bao giờ cũng vậy đều cung kính quỳ gối, khoanh tay và vẫn xưng con với thày.

+ Phạm Sư Mạnh đồng môn của Lê Quát và cũng là học trò của cụ Chu Văn An. Thuở còn đi học, Phạm Sư Mạnh nổi tiếng là thông minh, có trí nhớ lâu bền, tính cách lại siêng năng, khiêm tốn, lễ độ nên rất được mọi người quí mến. Phạm Sư Mạnh đã đỗ Thái học sinh và được làm quan ở Sảnh, Viện. Sau khi đi sứ nhà Nguyên trở về  ông được thăng chức Tham Chính khu Mật viện, sau đó lại làm đến chức Nhập nội Hành khiển tri khu Mật viện sự, rồi làm đến chức Hành khiển tả ty lang trung… Tuy công việc bộn bề nhưng năm nào ông cũng về thăm thày học và bao giờ cũng nhất mực cung kính quỳ gối, xưng con với thà và nhiều những tấm gương tiêu biểu khác…

 

Trong thời kỳ hội nhập của đất nước ta hôm nay, cùng với sự hưng thịnh của đất nước, sự học đã trở thành nhu cầu bức thiết của mỗi người, mỗi nhà, nghề dạy học luôn  được cả xã hội “Tôn vinh”. Thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minhi: “Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất. Dù là tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh. Đây là một điều rất vẻ vang”. Người cũng đã dạy chúng ta “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Ngày nay, Đảng ta coi giáo dục là “Quốc sách hàng đầu” và đội ngũ các thầy cô giáo - Nhân tố quyết định tới chất lượng và sự phát triển của giáo dục nước nhà đã được xã hội ta hết sức quan tâm.

Kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, công ơn của thày, cô, lớp lớp thế hệ học trò Việt Nam hôm nay vượt qua mọi khó khăn gian khổ, siêng năng học tập và đã giành được Huy chương vàng trong các kỳ thi Toán, Vật lí, Tin học quốc tế… làm rạng rỡ truyền thống “Học không biết mỏi, dạy không biết chán” của dân tộc…

Thế nhưng, bên cạnh truyền thống tốt đẹp trên, trong xã hội ta hôm nay vẫn có những quan niệm không đúng về nghề dạy học và trong ngành giáo dục của chúng ta hôm nay cũng không phải không có những người “thày không ra thày” và đau lòng hơn là vẫn có tình trạng học sinh chửi, đánh thày, cô giáo ở ngay trên bục giảng…Tất cả những chuyện dau lòng đó đã làm hoen ố truyền thống tốt đẹp tôn sư trọng đạo của dân tộc của dân tộc. Vì thế để giữ gìn truyền thống “Tôn sư trọng đạo”, Giáo sư Trần Quốc Vượng có nói : “Các nhà giáo dục vẫn cần phải được giáo dục”.